NIA เปิดเทรนด์นวัตกรรมปี 2569 ชี้ 3 คลื่นเปลี่ยนธุรกิจ – 4 นโยบายขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยสู่ฐานนวัตกรรม
NIA เชื่อมทุน–เชื่อมตลาด–เชื่อมคน เปิดภาพอนาคตปี 2569 ผ่าน 3 เทรนด์นวัตกรรม 4 นโยบายนวัตกรรม ยุทธศาสตร์ผลักดันประเทศไทยสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรมแบบครบวงจร ชี้ช่องผู้ประกอบการไทยต้องรู้ เพื่อสร้างความได้เปรียบระยะยาว
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ภายใต้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดสัญญาณสำคัญด้านนวัตกรรมไทยประจำปี 2569 พร้อมชวนผู้ประกอบการจับตากระแส 3 เทรนด์หลักที่กำลังเปลี่ยนโฉมโครงสร้างเศรษฐกิจโลก ได้แก่ เทรนด์ทางเทคโนโลยี เทรนด์ทางธุรกิจ และเทรนด์ของผู้บริโภค ควบคู่การประกาศ 4 นโยบายนวัตกรรมเพื่อเสริมศักยภาพประเทศสู่ ‘เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม’ อย่างยั่งยืน
ดร.กริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการ NIA อธิบายว่า ปัจจัยเปลี่ยนโลกในปี 2568 ไม่ว่าจะเป็นความก้าวกระโดดของปัญญาประดิษฐ์ ความตึงเครียดภูมิรัฐศาสตร์ มาตรการตอบโต้ทางการค้า และวิกฤตสิ่งแวดล้อม ล้วนกดดันให้ภาคธุรกิจต้องหาเครื่องมือใหม่ในการรับมือ โดย ‘นวัตกรรม’ ยังคงเป็นฟันเฟืองสำคัญของความสามารถในการแข่งขันระยะยาว ทั้งในมิติการเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน และยกระดับคุณค่าทางเศรษฐกิจ
“ปี 2569 จะเป็นปีที่ผู้ประกอบการไทยต้องมองเทรนด์โลกให้เร็วขึ้น และเชื่อมโยงนโยบายนวัตกรรมให้เกิดประโยชน์เชิงธุรกิจได้ทันเวลา” ดร.กริชผกากล่าว
3 เทรนด์นวัตกรรมปี 2569: โอกาสใหม่และบททดสอบธุรกิจไทย
การขับเคลื่อนนวัตกรรมในปี 2569 ไม่ใช่เพียงการนำเทคโนโลยีมาใช้ แต่ต้องเข้าใจพลวัตเศรษฐกิจใหม่ และค่าพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนอย่างรวดเร็ว NIA ระบุเทรนด์สำคัญไว้ดังนี้
(1) เทรนด์เทคโนโลยี: ต้นทุนถูกลง–แข่งได้ระยะยาว
เทคโนโลยีใหม่กำลังเปลี่ยนเกณฑ์การแข่งขันในตลาด โดยเฉพาะ
- Agentic AI (AI เชิงปฏิบัติการ) ที่ทำงานแทนคนได้ตั้งแต่ตอบลูกค้าไปจนถึงปิดการขาย
- Hyper-Automation (ระบบอัตโนมัติเชื่อมโยง) ที่ลดงานซ้ำ เพิ่มความแม่นยำ และเร่งการตัดสินใจ
- Carbon Accounting (ระบบคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์) ซึ่งถูกผลักดันด้วยมาตรการ CBAM และ พ.ร.บ.โลกร้อน โดยเอสเอ็มอีที่ส่งออกต้องพร้อมเปิดเผยข้อมูลการปลดปล่อยคาร์บอน
ประเด็นสำคัญคือ เทคโนโลยีเหล่านี้ไม่ใช่ “ของเล่น” แต่เป็น “โครงสร้างพื้นฐานใหม่ของการแข่งขัน”
(2) เทรนด์ธุรกิจ: ขยายตัวสู่เศรษฐกิจใหม่ของภูมิภาค
ปี 2569 มี 3 กลุ่มธุรกิจที่มีแนวโน้มเติบโตสูง ได้แก่
- Health & Wellness: จากการรักษา สู่การป้องกันและบำบัด (ปัญหา Office Syndrome การนอน การดูแลใจ)
- Pet Economy: ธุรกิจสัตว์เลี้ยงโตสวนเศรษฐกิจ สินค้า–บริการหลากรูปแบบขึ้น
- Green & Circular Business: รักษ์โลกผ่าน Upcycling–Recycling สู่สินค้ามูลค่าสูง โดยเอสเอ็มอีมีบทบาทโดดเด่นในระดับพื้นที่
(3) เทรนด์ผู้บริโภค: คุ้มค่า–ใส่ใจตัวเอง–แสวงหาความหมาย
พฤติกรรมคนไทยกำลังปรับตัวระหว่างเศรษฐกิจที่กดดันและสังคมที่หันมาหาความสุขรูปแบบใหม่ เทรนด์สำคัญ ได้แก่
- Hyper-Personalization: สินค้าที่ “เหมาะกับฉันคนเดียว”
- Silver Solution: ผลิตภัณฑ์–บริการรองรับสังคมสูงวัยสมบูรณ์
- Muketing/Magic Economy: ความเชื่อ–วัฒนธรรม–ศิลปะสร้างเศรษฐกิจความศรัทธา
เทรนด์ทั้ง 3 มิติสะท้อนชัดว่าธุรกิจนวัตกรรมต้อง “รู้โลก รู้ตลาด รู้คน” ไปพร้อมกัน
เป้าหมายใหญ่: สร้าง ‘ชาตินวัตกรรม’ ผ่านอุตสาหกรรมใหม่และกำลังคน
NIA มองว่าเศรษฐกิจไทยที่อิงอุตสาหกรรมแบบเดิมกำลังเข้าสู่ช่วงอิ่มตัว จึงจำเป็นต้องเร่งสร้างอุตสาหกรรมใหม่ (New S-Curve) ที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง ทุนความคิดสร้างสรรค์ และทุนวัฒนธรรมเป็นฐาน พร้อมเตรียมกำลังคนให้เป็นแรงงานทักษะสูง รองรับเทคโนโลยีเปลี่ยนเร็วและโครงสร้างประชากรใหม่
4 นโยบายนวัตกรรมปี 2569: เร่งเครื่องเศรษฐกิจ–ดันผู้ประกอบการ
เพื่อให้ได้ผลอย่างเป็นระบบ NIA ประกาศ 4 นโยบายสำคัญในปี 2569 ดังนี้
(1) ส่งเสริมการลงทุนธุรกิจนวัตกรรม
สร้างกลไกทางการเงินรองรับทั้งระยะเริ่มต้นและระยะเติบโต เช่น
- เงินให้เปล่าสำหรับสตาร์ตอัปเริ่มต้น
- กลไกร่วมลงทุน (Corporate Co-funding, NIA Venture)
- Global Investment Link เข้าถึงทุนต่างประเทศ
- มาตรการยกเว้นภาษี Capital Gains Tax สำหรับธุรกิจสตาร์ตอัป
(2) เชื่อมโยงทุกภาคส่วนเพื่อการพัฒนานวัตกรรม
เป้าคือเร่งให้งานวิจัยออกจากมหาวิทยาลัยไปสู่เชิงพาณิชย์ผ่าน
- ระบบเร่งการเติบโต (NIA Acceleration)
- Thailand Innovation Hub
- สิทธิประโยชน์ BOI สำหรับย่านนวัตกรรมการแพทย์
- การเตรียมใช้ IP Financing เพื่อให้ทรัพย์สินทางปัญญากลายเป็นหลักประกันได้จริง
(3) พัฒนานวัตกรรมในระดับพื้นที่
ยกระดับเศรษฐกิจท้องถิ่นผ่าน
- หน่วยขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสังคม
- โครงการหมู่บ้าน–เมืองนวัตกรรม
- นิลมังกร เดอะเรียลลิตี้ ปั้นธุรกิจคนตัวเล็กให้เป็น “ฮีโร่เศรษฐกิจชุมชน”
(4) ยกระดับทักษะนวัตกรรมของประเทศ
พัฒนา ‘ทักษะ–ชุดความคิด–ระบบจัดการ’ ของนวัตกร ผ่าน
- STEAM 4 INNOVATOR
- Startup Thailand League
- NIA Academy
- Consultative Assessment สำหรับองค์กรธุรกิจ
นวัตกรรมไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นเงื่อนไขการเติบโต
ภาพรวมของแผนปี 2569 สะท้อนชัดว่า NIA ต้องการให้ไทยก้าวจากผู้ใช้เทคโนโลยีไปเป็นผู้สร้างนวัตกรรม ผ่านการยกระดับทุนมนุษย์ งานวิจัย อุตสาหกรรมใหม่ และโครงสร้างสนับสนุนเงินทุน เพราะในเศรษฐกิจโลกปัจจุบัน ความสามารถในการแข่งขันไม่ได้เกิดจากแรงงานราคาถูกหรือการผลิตแบบเดิมอีกต่อไป แต่เกิดจากองค์ความรู้ เทคโนโลยี ความคิดสร้างสรรค์ และระบบนิเวศที่สนับสนุนผู้ประกอบการ
ผู้ประกอบการไทยที่มองเห็นเทรนด์ก่อนและปรับตัวได้เร็ว ย่อมมีโอกาสมากกว่าในการขึ้นเป็นฟันเฟืองเศรษฐกิจใหม่ของประเทศในทศวรรษหน้า
